Boyunda Şişlik Neden Olur?
Boyunda şişliğin en sık nedenleri:
- Enfeksiyöz lenf bezi büyümesi (reaktif lenfadenopati): Boğaz enfeksiyonu, bademcik iltihabı, diş apsesi, soğuk algınlığı veya kulak enfeksiyonuna yanıt olarak lenf bezleri büyür.
- Tükürük bezi taşı veya iltihabı: Çene altında veya kulak önünde şişlik.
- Tiroid nodülü veya guatr: Boynun ön ortasında şişlik.
- Doğumsal kistler: Tiroglossal kanal kisti, brankiyal yarık kisti gibi.
- Tüberküloz ve diğer özel enfeksiyonlar
- İyi huylu tümörler: Lipom, tükürük bezi adenomu, paragangliyom gibi.
- Kötü huylu nedenler: Baş-boyun kanserlerinin lenf bezi yayılımı, lenfoma, tiroid kanseri ve tükürük bezi kanserleri.
Ağrılı mı Ağrısız mı? Farklar Neler?
| Özellik | Enfeksiyon lehine | Kanser şüphesi uyandıran |
|---|---|---|
| Ağrı | Genellikle ağrılı ve hassas | Çoğunlukla ağrısız |
| Başlangıç | Birkaç gün içinde, hızlı | Haftalar-aylar içinde, sinsi |
| Kıvam | Yumuşak, hareketli | Sert, lastiksi-sert, sabit |
| Seyir | Enfeksiyon geçince küçülür | Küçülmez, giderek büyür |
| Eşlik eden bulgu | Ateş, boğaz ağrısı, nezle | Ses değişikliği, yutma güçlüğü, kilo kaybı |
| Süre | 2-3 hafta içinde geriler | 3 haftadan uzun sürer |
Bu tablo genel bir yol göstericidir. Ağrılı bir şişlik kanseri tamamen dışlamaz, ağrısız bir şişlik de mutlaka kanser anlamına gelmez; kesin ayrım için muayene gerekir.
Boyunda Şişlikte Endişe Verici (Kırmızı Bayrak) Belirtiler
Aşağıdakilerden biri varsa beklemeden bir KBB ve baş-boyun cerrahisi uzmanına başvurun:
- Şişlik 3 haftadan uzun süredir geçmiyor veya büyüyor
- Şişlik sert ve sabit, cilde ya da derin dokuya yapışık
- Şişlik ağrısız ve giderek büyüyor
- Ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya yutarken ağrı
- Tek taraflı kulak ağrısı
- Ağızda iyileşmeyen yara, beyaz veya kırmızı leke
- Açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi, uzun süren ateş
- Sigara ve alkol kullanım öyküsü, özellikle 40 yaş üstü
- Tek taraflı burun tıkanıklığı veya burun kanaması
Boyun Kitlesinde Tanı Nasıl Konur?
- Ayrıntılı muayene: Boyun, ağız, burun, yutak ve gırtlak endoskopik olarak incelenir. Boyundaki kitle çoğu zaman başka bir bölgedeki küçük bir tümörün lenf bezi yayılımı olabileceğinden, tüm baş-boyun bölgesi taranır.
- Boyun ultrasonografisi: Kitlenin yapısını, boyutunu ve kistik ya da katı olduğunu gösterir.
- İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB): Kitleden alınan hücreler incelenerek iyi huylu, enfeksiyöz veya kötü huylu ayrımına katkı sağlar.
- BT / MR / PET-BT: Kitlenin çevre ile ilişkisini ve olası primer odağı ortaya koyar.
- Kan tetkikleri: Enfeksiyon veya sistemik hastalık araştırılır.
- Gerekirse cerrahi biyopsi: Kesin tanı için lenf bezi veya kitlenin çıkarılması.
Boyun kitleleri hakkında ayrıntılı bilgi için Boyun Kitleleri sayfamıza göz atabilirsiniz. Boyunun ön orta bölgesindeki şişlikler için Tiroid Nodülü yazımız, çene altı ve kulak önü şişlikleri için Tükürük Bezinde Şişlik ve Kitle yazımız yol gösterici olabilir.
Tedavi Nedene Göre Belirlenir
- Enfeksiyon: Altta yatan enfeksiyonun tedavisi (gerekirse antibiyotik); şişlik geriler. Gerilemeyen şişlikler yeniden değerlendirilir.
- Kist ve iyi huylu kitleler: Cerrahi olarak çıkarılabilir.
- Tiroid hastalıkları: Nodülün özelliğine göre takip veya cerrahi.
- Kanser: Tümörün tipine ve evresine göre cerrahi (boyun disseksiyonu dahil), radyoterapi ve/veya kemoterapi; tedavi multidisipliner ekip tarafından planlanır.
Ne Yapmalı, Ne Yapmamalı?
- Şişliği sıkmayın, masaj yapmayın.
- Kendi kendinize antibiyotik başlamayın; bu, tanıyı geciktirebilir.
- 2-3 hafta içinde küçülmeyen şişliği “geçer” diye beklemeyin.
- Şişlikte hızlı büyüme, nefes alma veya yutma güçlüğü varsa acile başvurun.
Sık Sorulan Sorular
Boyunda şişlik kaç gün içinde geçmezse doktora gitmeliyim?
Enfeksiyona bağlı lenf bezi şişlikleri genellikle 2-3 hafta içinde küçülür. Şişlik 3 haftadan uzun sürüyor, büyüyor ya da sert ve sabit hissediliyorsa bir KBB ve baş-boyun cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır.
Boyunda ağrısız şişlik kanser mi demektir?
Her zaman değil. Ağrısız şişlikler iyi huylu kist veya reaktif lenf bezi olabilir. Ancak ağrısız, sert ve giderek büyüyen kitleler kanser açısından mutlaka değerlendirilmelidir.
Boyundaki lenf bezi şişmesi enfeksiyondan mı kanserden mi anlaşılır?
Ağrılı, yumuşak, hareketli ve enfeksiyon geçince küçülen lenf bezleri genellikle enfeksiyon kaynaklıdır. Sert, sabit, ağrısız ve küçülmeyen bezler daha şüphelidir. Kesin ayrım için muayene, ultrasonografi ve gerekirse biyopsi yapılır.
Boyunda kitle için hangi tetkikler yapılır?
Önce boyun ve baş-boyun bölgesinin endoskopik muayenesi, ardından ultrasonografi ve ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılır. Gerekirse BT, MR veya PET-BT ile ayrıntılı değerlendirme yapılır.
Boyun şişliği için hangi bölüme gitmeliyim?
Kulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi uzmanı, boyun kitlelerinin değerlendirilmesinde ilk başvuru adresidir.
Boynunuzda Geçmeyen Bir Şişlik mi Var?
Boyundaki kitlenin enfeksiyon mu, kist mi yoksa kanser mi olduğu muayene, ultrasonografi ve gerekirse biyopsi ile netleşir. Prof. Dr. Fehmi Döner, 37 yıllık deneyimiyle tanı ve tedavi sürecinde yanınızda.
İlgili Bağlantılar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir KBB ve baş-boyun cerrahisi uzmanına başvurunuz.
İlk ve orta öğrenimimi İzmir’de tamamladım. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde tıp eğitimimi 1988 de tamamladım. Uzmanlık eğitimimi Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Hastalıkları Anabilim Dalı’nda yaptım. Uzmanlık eğitimim sırasında bilgi ve görgümü artırmak amacıyla farklı zaman ve sürelerle İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı’nda bulundum ve klinik çalışmalara katıldım.
Uzmanlığımı aldığım 1994 tarihinden itibaren sekiz ay süreyle Kütahya Devlet Hastanesi’nde çalıştıktan sonra Aralık 1994’te Süleyman Demirel Üniversitesi KBB Hastalıkları Anabilim Dalı’na yardımcı doçent olarak atandım.